Geloofsgemeenschap De Drie Ranken – Wijkgemeente in Apeldoorn

Nieuwe opzet Pastoraat en Diaconaat

Drie Ranken Logo
  1. WERKEN MET DOELGROEPEN

    Opdracht
    Aan een werkgroep zijn deze opdrachten gegeven:

    – Ontwerp voor de geloofgemeenschap De Maten een organisatie voor het zgn. doelgroeppastoraat. Zorg er hierbij voor dat de oude organisatie soepel overgaat in de nieuwe en dat iedereen die zich nu als vrijwilliger binnen de geloofsgemeenschap actief is een passend plekje kan krijgen.

    – Sluit als diaconaat aan bij de opdracht tot het ontwerp voor een organisatie die past bij het zgn. doelgroepenpastoraat voor de geloofsgemeenschap De Maten.
    In dit document is deze opdracht uitgewerkt.

    In hoofdstuk 1 wordt stilgestaan bij de huidige situatie en de grote lijnen van een nieuwe opzet.
    In hoofdstuk 2 wordt de nieuwe opzet uitgewerkt voor zover het gaat om pastoraat.
    In hoofdstuk 3 wordt ingegaan op de samenwerking tussen de taakgroepen pastoraat en diaconaat.
    In hoofdstuk 4 worden de contouren van een nieuwe organisatie van het diaconaat weergegeven.
    In hoofdstuk 5 wordt de voorlopige nieuwe opzet van het diaconaat uitgewerkt.
    In hoofdstuk 6 zijn tenslotte een aantal opmerkingen gemaakt ten aanzien van het toewerken naar de nieuwe organisatievorm.

    1. Op weg naar doelgroeppastoraat

    Inleiding

    Het huidige systeem van bezoekwerk door contactpersonen, wijkouderlingen en wijkdiakenen[1] voldoet goed, maar het vereist (te) veel vrijwilligers. Dit is door een gebrek aan (jonge) vrijwilligers  niet meer vol te houden. Daarom zal er binnen de geloofsgemeenschap De Maten meer vraaggericht  worden gewerkt, in plaats van aanbodgericht. Dit betekent dat leden zich actiever zullen moeten opstellen en “aan de bel moeten trekken” als ze bezocht willen worden.

    Door deze omslag naar vraaggericht werken, is er nagedacht voor welke groepen er aanbodgericht bezoekwerk nodig blijft. Rondom deze groepen wordt een vorm van doelgroeppastoraat opgezet. Leden die binnen deze doelgroepen vallen, worden actief bezocht.

    Pastoraat is een breed begrip. Pastoraat is overal daar waar mensen elkaar ontmoeten en bijstaan in naam van Christus. Pastoraat is met een ander woord meeleven met elkaar. Dat is een verantwoordelijkheid die alle leden van de geloofsgemeenschap gegeven is. In de nieuwe opzet van de organisatie van pastoraat en diaconaat wordt ingezet op het stimuleren van meeleven van gemeenteleden met elkaar, bij spontane ontmoetingen en in groepen waarin men samenkomt.

    De verandering van organisatie van het pastoraat vraagt ook om een andere organisatie van het diaconaat. De organisatie van het diaconaat wordt aangepast vanuit het werken met doelgroepen en andere concrete taken en werkvelden van de diaconie. De Taakgroepen Pastoraat en Diaconaat blijven bestaan, omdat men ook in de nieuwe organisatie met elkaar verbonden moet blijven voor verdieping, toerusting en beleidsmatige aspecten.
    Nb:
    Er zijn verschillende samenwerkingsverbanden tussen het pastoraat en diaconaat. Die worden in de nieuwe organisatie expliciet gemaakt.

     

    Analyse
    De werkwijze om te komen tot het doelgroeppastoraat is als volgt. Als eerste worden de verschillende doelgroepen voor het pastoraat benoemd. Hierbij wordt gedacht aan de groepen binnen onze geloofsgemeenschap die extra pastorale/diaconale aandacht behoeven. Het gaat hierbij om pastorale zorg rondom ziekte en geloofs- en levensvragen, pastorale zorg voor ouderen en aandacht voor nieuw ingekomenen.

    Vanuit de geloofsgemeenschap dient er actieve aandacht naar deze mensen uit te gaan.

    Het zal niet mogelijk zijn om vanaf het begin alles in alle doelgroepen te “vangen”.  Het is een geleidelijk proces, waarbij in de toekomst meerdere doelgroepen tot stand zullen komen. Na de inventarisatie van de doelgroepen, is er een team van mensen nodig dat aandacht schenkt aan de leden van de doelgroep. Er is gekozen om dit volgens een vast patroon te doen, te weten per team wordt het Plan, de Taak van het team, de Organisatie en de Werkwijze beschreven.

    De nieuwe pastorale opzet werkt dus vanuit teams.
    Om gericht te gaan werven en/of om te zien of men er iets voor voelt om actief in een bepaald team te gaan werken, worden ook de kennis en vaardigheden van de teamleden beschreven.
    Vervolgens worden nog een aantal teams genoemd die al bestaan of in de toekomst geformeerd kunnen worden.

    Na de beschrijving van teams voor de doelgroepen wordt beschreven hoe de Taakgroep Diaconaat kan aansluiten bij de organisatie van het doelgroeppastoraat.

    Het is belangrijk om de huidige taken die door de contactpersonen, ouderlingen en diakenen worden uitgevoerd in de nieuwe organisatie tegen het licht te houden. Beschouwd gaat worden welke taken blijven, welke taken verdwijnen of op een andere wijze uitgevoerd gaan worden. Uitgangspunt is hierbij, dat iedereen die nu een taak binnen de geloofsgemeenschap uitvoert deze taak in de nieuwe organisatie kan voortzetten. Alleen zal de inbedding van deze taak in het grote geheel anders zijn. Men maakt bijvoorbeeld geen deel meer uit van een wijksectie, maar van een ander verderop genoemd team. Als laatste worden er aanbevelingen gedaan over de overgang en invoering van het nieuwe systeem.

     

    Klankbord

    Om als “spiegel” te functioneren is er een klankbordgroep geformeerd, die tot taak heeft mee te lezen en periodiek is bijgesproken (1 x per 2 maanden). Deze klankbordgroep bestaat uit een aantal ouderlingen, diakenen en contactpersonen.

    Tijdschema
    Eind januari wordt het document voorgelegd aan een combivergadering van de Taakgroep Pastoraat en de Taakgroep Diaconaat. De vergadering wordt dezelfde avond vervolgd met een bijeenkomst van contactpersonen.
    Het is de bedoeling om het document in de vergadering van de kleine Kerkenraad begin februari 2014 ter besluitvorming aan te bieden. De periode tot september 2014 zal worden benut voor  de transformatie en het werven van de benodigde vrijwilligers. Aan de hand van de opgedane ervaring kan onderstaand plan op details worden bijgesteld.

    1. Inhoudelijk voorstel voor de nieuwe Pastorale organisatie

    a) Op te zetten Pastorale teams

    Er worden teams gevormd, die pastoraat voor een concrete taak of doelgroep verzorgen.

    Op een aantal punten is samenwerking met werkgroepen uit het diaconaat. In het hoofdstuk 4 ‘Samenwerking tussen Taakgroep Pastoraat en Taakgroep Diaconaat wordt dit verder uitgewerkt.

    Allereerst zijn de onderstaande teams nodig:

    1. Pastoraal Team
    2. Bezoekteam Ouderen (≥80 jaar)
    3. Welkomstteam (nieuw ingekomenen)
    4. Team Buurtgroepen
    5. Team Attenties

    1. Pastoraal team
    Plan: 
    Het Pastoraal Team verzorgt pastoraat daar waar behoefte is aan actieve pastorale ondersteuning. De benodigde pastorale hulp kan door betrokkene zelf zijn gevraagd, of via derden zijn doorgegeven.
    Taak: 
    Pastorale zorg verlenen en organiseren bij bijvoorbeeld ziekte, crisissituaties, rouw, eenzaamheid, geloofsvragen, uitschrijving uit de kerk.

    Organisatie:  3 x pastor en per pastor 3 ouderlingen bezoekers.
    De pastores houden elk een eigen pastorale wijk(dit i.v.m. evenredige verdeling pastoraal werk over pastores). Hiermee wordt voortgebouwd op de huidige werkwijze van de wijkpredikanten met eigen wijkouderlingen en daarmee ook op de huidige pastorale contacten. Door bepaalde omstandigheden kan een gemeentelid verbonden worden aan een andere pastor dan de wijkpastor. Dit gebeurt altijd in en na goed overleg met betrokken pastores. Pastores vormen een team en zullen zich naar de wijk toe altijd als team opstellen. Samen verzorgen ze zo goed mogelijk het pastoraat in de wijk, in samenwerking met de pastorale en diaconale bezoekers.

    Een goede samenwerking tussen het pastorale en het team voor diaconale/maatschappelijke hulpverlening (zie verderop) is belangrijk, omdat pastorale en diaconale zorg elkaar raken en soms overlappen. Individueel zal er waar nodig tussen leden uit beide teams contact zijn over hulpvragen en tussen beide groepen zal twee keer per jaar een overleg plaatsvinden voor onderlinge afstemming en toerusting.

    Werkwijze: De pastor of een van de ouderlingen is coördinator en het eerste aanspreekpunt voor het Pastoraal Team waar meldingen binnenkomen.
    Na de eerste melding vindt er binnen het Pastoraal Team afstemming plaats over bezoek tussen pastor en pastorale bezoekers.
    Het kan zijn, dat er een acuut probleem wordt gemeldwaarbij snel gehandeld moet wordenDirect actie van het Pastoraal Team is dan vereist.
    Waar de vraag toch meer of ook op het gebied van het diaconaat ligt, wordt contact opgenomen met het Diaconaal Team.

    Kennis en vaardigheden: Een belangrijk aspect is de toerusting voor deze ouderlingen. Het zou wenselijk zijn om te starten met personen die enige pastorale ervaring op dit gebied hebben. Als ouderlingdient men goed te kunnen luisteren en de goede vragen te kunnen stellen. Probeer de vraag achter de vraag duidelijk te krijgen. Men dient “warm” en meelevend te zijn.  En daarnaast moet je goed weten wat de (on)mogelijkheden van onze geloofsgemeenschap zijn. Zowel de vrager als de ouderling dienen zich ervan bewust te zijn, dat men geen professional is.

    2. Bezoekteam Ouderen (samenwerking pastoraat en diaconaat)

    Plan: Het ten minste 4 x per jaar bezoeken van mensen vanaf de leeftijd van 80 jaar. De leeftijd van ≥80 jaar is gekozen, omdat anders de groep te groot wordt (nu ongeveer 200).

    Taak: Aandacht voor de oudere en de verbondenheid met de geloofsgemeenschap. Bij de aandacht voor de oudere gaat het met name om de levensfase waarin men zich bevindt. Te denken is aan: het belang van (klein)kinderen(of gemis er van); verminderde mobiliteit/gezondheid; weggevallen geliefden en bekenden; eenzaamheid; eigen eindigheid onder ogen zien; geloofsvragen rondom sterven; delen van levenservaring met anderen.
    Organisatie: Voor de gehele wijkten minstetwee coördinatoren en een netwerk van ouderenbezoekers. De bezoeker is de contactpersoon tussen de oudere en de geloofsgemeenschap. De wijkpredikant is op afstand, dat wil zeggen deze komt in actie op advies van de bezoeker. Waar vragen van ouderen het werk van de ouderenbezoeker te buiten gaat, dan de hulp van het pastoraal team inroepen. Dan valt iemand onder “pastorale zorg”- onafhankelijk van de leeftijd.
    De coördinatoren behoren tot de Taakgroep Pastoraat. Beiden hebben een ledenlijst van de doelgroep.Door de coördinatoren worden de ouderen geografisch over de bezoekers verdeeld. Het uitgangspunt hierbij is, dat een bezoeker ongeveer 4 ouderen bezoekt (meer mag ook). De groepen die nu in de Matenhof, Berghorst en Heemhof namens de geloofgemeenschap werkzaam zijn, blijven bestaan. Er zijn in totaal ongeveer 200 ouderen ≥ 80 jaar, dit betekent dat er ongeveer 50 ouderenbezoekers nodig zijn, minus de aantallen bezoekers in de Matenhof, Heemhof en de Berghorst. Voor eventuele vragen kan men ook een beroep doen op de commissie ouderenpastoraat van Apeldoorn Centraal.
    Werkwijze:  De oudere wordt ten minste 1 per kwartaal bezocht, waaronder rond de verjaardag. De bezoeker fungeert als contactpersoon tussen de geloofsgemeenschap en de oudere (zeker wanneer de oudere niet (langer) de kerk kan bezoeken. Waar gewenst en nodig kan de bezoeker informatie verstrekken over onze geloofsgemeenschap, “omzien naar elkaar”, regelingen gemeente Apeldoorn en aanbod van het woonservice centrum. Ook kan men informeren in hoeverre de oudere over een eigen netwerk beschikt en nagaan of het mogelijk is om daar een beroep op te doen.

    Kennis en vaardigheden: De bezoeker moet affiniteit hebben met ouderen. Als bezoeker zijn de belangrijkste vaardigheden; goed kunnen luisteren, trouw zijn en zichzelf niet op de voorgrond zetten. Bij vragen kan men terugvallen op kennis binnen de geloofsgemeenschap, voor ondersteuning op pastoraal of diaconaal gebied (sociale kaart: instanties ten aanzien van ouderenzorg en de (on)mogelijkheden van deze instanties). En uiteraard dient men ook goed op de hoogte te zijn van de (on)mogelijkheden van onze geloofsgemeenschap.


    3. Welkomstteam

    Plan: Nieuw binnengekomen gemeenteleden van de geloofsgemeenschap laten weten dat zij welkom zijn.

    Taak: Het bezoeken van nieuw ingekomen gemeenteleden thuis en waar gewenst kan men hen het eerste jaar helpen om een plek te vinden in de geloofsgemeenschap (aandacht geven bij het koffiedrinken, een keer bellen na verloop van tijd hoe het gaat, etc.). 
    Organisatie: 
    Er is een coördinator (deze kan ook bezoeker zijn) en minimaal vier mensen die de nieuw ingekomen leden bezoeken.  Deze coördinator behoort tot de Taakgroep Pastoraat en verdeelt de nieuw ingekomen formulieren over de bezoekers (ongeveer 60 per jaar).

    Werkwijze: Op het Kerkelijk Bureau is een digitaal systeem waarin alle adressen van de PKN leden in Apeldoorn voorkomen. Binnen onze wijk hebben hierin inzicht: de pastores en de ledenadministrateur. Hij maakt periodiek (maandelijks) een uitdraai.

    Alle mutaties binnen de wijk worden hierin verwerkt. De Protestante Gemeente Apeldoorn levert voor nieuw ingekomen gemeenteleden het formulier “nieuw ingekomen” aan. Op dit formulier staan alle bekende kerkelijke gegevens vermeld (geboortedatum, doop, belijdenis, huwelijk,etc.).

    De bezoeker gaat met dit formulier en een welkomstpakket (jaargids, Perspectief, folder welkom in De Maten, Drieklank) naar het nieuw ingekomen gemeentelid en controleert het formulier samen met het nieuwe gemeentelid. Tijdens de kennismaking moet duidelijk worden of men behoefte heeft aan meer contact. Ook is het van belang te inventariseren of men bepaalde talenten heeft en deze (in de toekomst) in wil zetten voor de kerk. Indien gewenst kan men hen het eerste jaar helpen om een plek te vinden in de geloofsgemeenschap (aandacht bij het koffiedrinken, na verloop van tijd een keer bellen en vragen hoe het gaat).

    Het is  ook mogelijk dat de bezochte gemeenteleden geen deel willen uitmaken van onze geloofsgemeenschap en zich direct laten uitschrijven. Op het formulier van het kerkelijk bureau kan dit snel worden gerealiseerd. De bezoeker levert het formulier weer in bij de coördinator. De coördinator zet de actie in gang zoals vermeld op het formulier (bezoek van predikant/ouderling, uitschrijving). Na verwerking moet het formulier geretourneerd worden naar het Kerkelijk Bureau. Bij uitschrijving via de voorzitter en scriba van de kerkenraad.

    Kennis en vaardigheden:
    De coördinator dient administratief ingesteld te zijn om alle gegevens te verwerken.

    De bezoeker dient over goede contactuele eigenschappen te beschikken en thuis te zijn in de geloofsgemeenschap om nieuwe leden wegwijs te kunnen maken. Verder dient men enige kennis te hebben van de PKN geloofsgemeenschappen binnen Apeldoorn. De bezoeker komt namens De Drie Ranken, maar de nieuw ingekomene is natuurlijk in heel Apeldoorn welkom en vrij om de geloofsgemeenschap van zijn/haar kleur te kiezen.

    4. Team Buurtgroepen (oecumenisch)

    Plan: In plaats van wijksecties in de oude organisatie komen nu oecumenische buurtgroepen. Het gaat om groepen van 7 tot 14 mensen uit een (deel van een) straat of meerdere straten, afhankelijk van de belangstelling.

    Doel: Het bevorderen van het onderlinge contact, bezieling en verbondenheid binnen onze geloofsgemeenschap door het houden van laagdrempelige bijeenkomsten binnen een geografisch afgebakend gebied.
    Organisatie:  De groepen bestaan uit 7 tot 14 mensen uit een (deel van een) straat of van meerdere straten, dit is afhankelijk van de interesse in de straten. Elke buurtgroep heeft twee aanspreekpunten, die als taak hebben de deelnemers uit te nodigen en gespreksleider te zijn. De groepen komen minimaal 4 x per jaar bij elkaar, bij een van de deelnemers thuis. Duur is ongeveer 1,5 uur. Ook leden die buiten De Maten wonen kunnen hieraan deelnemen door zelf een groep te vormen of deel te nemen in een groep van hun keuze. Vanuit de Taakgroep Pastoraat zijn er minimaal 2 ouderlingen/coördinatoren nodig. Deze coördinatoren houden “de vinger aan de pols” en hebben een overzicht van alle buurtgroepen.

    Eén of twee keer per jaar is er een ontmoeting tussen de coördinatoren en de aanspreekpunten van deze groepen. Dit overleg wordt georganiseerd door de pastores en de coördinatoren. Wanneer ‘nieuwe’ mensen zich melden met interesse voor deelname aan een groep, kan men bij een centraal punt terecht (de coördinatoren).
    In het geheel van de omvorming van de organisatie is het van belang te weten dat:

    • een heldere communicatie en afstemming met de huidige wijksecties noodzakelijk is;
    • waar mogelijk en wenselijk wijksecties in dezelfde of iets veranderde samenstelling verder kunnen gaan. Zo blijft het onderlinge contact gewaarborgd. Tegelijk is het de bedoeling dat groepen openstaan voor nieuwe buurtgenoten. Het gaat nu om oecumenische groepen: katholieke buurtgenoten worden nadrukkelijk uitgenodigd deel uit te gaan maken van deze groepen;
    • buurtgroepen geen organisatorische taken hebben zoals wijksecties dit hadden (bezoek van leden, administratie), het gaat om onderlinge ontmoeting en verbondenheid met de geloofsgemeenschap als mensen uit eenzelfde buurt;
    • waar groepen te groot of te klein worden, zij kunnen worden opgesplitst of samengevoegd;
    • waar gewenst zeker ook mensen van buiten de kerk kunnen meedraaien in deze groepen;

    Werkwijze:

    –          Het deel uitmaken van de oecumenische geloofsgemeenschap.
    Dit uit zich in: een opening met een korte tekst en het aansteken van een kaars. Input voor een
    inhoudelijke opening, “agenda” en suggesties voor onderwerpen en informatie over activiteiten
    etc. in de geloofsgemeenschap  worden centraal aangeleverd vanuit het pastoresteam (of anderen).

    –          Het wel en wee van leden van de geloofsgemeenschap in de straat / directe buurt, voor zover men hen kent (zoals geboorte of ziekte). Waar nodig kunnen signalen dan doorgegeven worden.

    –          Er zullen verschillen zijn tussen de diverse buurtgroepen, in activiteit, buurtgerichtheid en
    gerichtheid op de geloofsgemeenschap.

    –          In deze groepen kunnen aanstaande activiteiten binnen in de geloofsgemeenschap besproken worden (informatie) of ideeën vanuit de groepen worden aangedragen.

    –          Er kan aandacht zijn voor het minder of meer betrokken raken van gemeenteleden / parochianen.

    –          Evt. kunnen er ook buurtgerichte zaken worden bedacht: bijvoorbeeld de straat schoon houden,
    aandacht voor een speelplek voor kinderen of het zo nodig het bijhouden van het groen.

    –          Groepen worden gestimuleerd om ten minste 1 x per jaar de blik naar buiten te richten door

    een positieve bijdrage te leveren aan de woonomgeving. Misschien kan een buurtraad of de

    gemeentelijke buurtregisseur hierbij worden ingeschakeld.
    Kennis en vaardigheden:
    De ouderlingen/coördinatoren dienen communicatief en initiatiefrijk te zijn. Daarnaast dient men over enige administratieve vaardigheden te beschikken om de “aanspreekpunten” te informeren.

    5. Team Attenties

    Een kleine groep mensen draagt zorg voor attenties bij gemeenteleden bij jubilea. De adressen worden aangereikt vanuit de centrale wijkadministratie. Er is een coördinator van dit team, die de adressen onder de leden van het team verdeelt. Waar het gaat om jubilea van mensen die in andere doelgroepen vallen (zoals ouderen) draagt het Team Attenties er zorg voor dat de attenties worden bezorgd (door bezoekers uit andere teams).

    De coördinator hoeft geen deel uit te maken van de Taakgroep Pastoraat. Wanneer nodig vindt overleg plaats met een lid van de Pastoraal Team.

    B) In tweede instantie op te richten teams

    Het is de bedoeling nog een aantal teams te vormen. Deze teams vragen nog om verdere doordenking van Plan, Taak, Organisatie, Werkwijze en Kennis en Vaardigheden. Daarom wordt hier kort de  bedoeling van deze teams weergegeven.

    1. Team Huis van Aandacht
    2. Bel Team
    3. Pastoraat gericht op jonge leden van de geloofsgemeenschap

    6.  Team Huis van Aandacht (samenwerking pastoraat en diaconaat)

    Kerkcentrum De Drie Ranken wordt meer en meer de centrale plek waar het omzien naar elkaar (pastoraal en diaconaal) gestalte krijgt. Het kerkcentrum wil een huis zijn waar aandacht is voor mensen (gemeenteleden en parochianen, maar ook andere buurtbewoners).

    Dit krijgt o.a. vorm in ontmoetingsplek ‘de druif’, die drie dagdelen per week open is en de inloopochtenden.

    Open Huis De Druif

    Het “oude” inloophuis is vernieuwd en heeft een andere naam gekregen “de druif”. Ook is de opzet verbreed.
    Op dinsdagmorgen, als er buiten markt is, is er Open Huis in de hal van de kerk. Dit is bedoeld als ontmoetingsmoment, waar je zomaar kunt binnenlopen of met anderen kunt afspreken, een krantje kunt lezen en/of een pastor kunt spreken.

    Er zijn plannen voor een repair-café en een kleine ‘rommelmarkt’ een keer per maand. Ideeën hiervoor worden momenteel ontwikkeld.

    Inloopochtenden

    Er zijn nagenoeg elke ochtend Inloopochtenden in de kerk.
    Zoveel mogelijk is een van de pastores van 9-12 uur in de pastoreskamer aanwezig. Van 9-10 uur is er ruimte voor spontane inloop. Pastores hebben de ochtenden onderling verdeeld.

    Het omzien naar elkaar (pastoraal en diaconaal) wordt verder vorm gegeven in en vanuit allerlei groepen die in het kerkcentrum of in de wijk samenkomen: buurtgroepen, interessegroepen (oase) en andere groepen zoals diverse gespreksgroepen. Meeleven met elkaar als leden van zo’n groep is een belangrijk aandachtspunt.

    7. Bel Team

    Vanuit het Pastoraal Team zullen pastorale contacten doorgaans op een gegeven moment worden afgerond. Wanneer er niet meer direct persoonlijk pastoraal bezoek nodig is, maar aandacht wel gewenst is, kan er worden overgegaan op telefonisch contact. Dit kan bijvoorbeeld zijn bij rouwdragenden en chronisch zieken en zieken thuis.

    Dit telefonisch contact wordt door het Bel Team verzorgd, op aangeven van het Pastoraal Team.

    Het Bel Team kan ook ingeschakeld worden door het Pastoraal Team wanneer niet direct pastoraal bezoek nodig is, maar aandacht wel gewenst is. Omgekeerd kan vanuit het Bel Team ook weer aan het Pastoraal Team doorgegeven worden, dat een pastoraal bezoek wenselijk is.

    Het Bel Team maakt geen deel uit van de Taakgroep Pastoraat. Het onderhoudt contact met het Pastoraal Team voor afstemming van het werk.

    1.   Pastoraat gericht op jonge leden van de geloofsgemeenschap

    Pastorale zorg voor kinderen en jongeren krijgt vorm rondom de speciale activiteiten die voor kinderen en jongeren worden georganiseerd. Dit is momenteel (nog) niet direct als pastoraat vormgegeven. Dit is een aandachtspunt bij de Taakgroep JWO, waar geprobeerd wordt naast het bieden van activiteiten, ook te investeren in relaties met kinderen en jongeren.
    Voor pastorale aandacht voor de leden van de geloofsgemeenschap van ongeveer 25 tot 40 geldt ook dat deze vorm krijgt rondom speciale activiteiten (zoals gespreksgroepen en vieringen).

    C) Voortzetten bestaande teams

    Er is in de ‘oude’ organisatie al sprake van een aantal teams gericht op doelgroepen of specifieke taken, die nu een verbinding hebben met de Taakgroep Pastoraat. Deze blijven gewoon bestaan en worden geïntegreerd in de nieuwe organisatie. Omdat het om bestaande groepen gaat, is hier verder geen uitwerking van plan, taak, organisatie en werkwijze gegeven. Wellicht moeten nog andere groepen hieraan worden toegevoegd. Het betreft de teams:

    1. Team Matenhof, Berghorst, Heemhof
    2. Team Uitvaartvrijwilligers
    3. Doopteam
    4. Team Gebedsgroep
    5. Team Bloemengroet

    9. Team Matenhof, Berghorst, Heemhof

    Zoals in de huidige situatie, zullen er ook in de nieuwe situaties teams van bezoekers zijn voor de bewoners van de woonzorgcentra Matenhof en Berghorst en verpleeghuis Heemhof. Hieraan verandert niets, behalve dat deze teams ook kunnen kiezen voor gezamenlijk overleg. De coördinator van het bezoekteam is een ouderling. Momenteel zijn er ook diakenen coördinator van het team. Wanneer zij stoppen is het de bedoeling dat hier een ouderling voor in de plaats komt.

    10. Team Uitvaartvrijwilligers

    De vrijwilligers die uitvaarten verzorgen, hebben deze taak gekregen om de pastores te ontlasten. Hieraan verandert verder niets. Bij het ‘meldpunt overlijden’ komt bericht van overlijden binnen. Dit bericht komt van de nabestaanden, de uitvaartondernemer of een van de pastores. Waar nodig legt het meldpunt contact met de vrijwilligers of pastores voor het verzorgen van de uitvaart. Het meldpunt houdt de gegevens van overlijden en uitvaart bij met het oog op pastorale zorg bij rouw en de gedachtenis van gestorvenen. De vrijwilligers hebben direct overleg met het ‘meldpunt overlijden’.

    11. Doop Team

    Dit oecumenische team bestaat al enkele jaren en organiseert twee bijeenkomsten voorafgaand aan de doop. De dienstdoende predikant/pastor in de doopviering is bij die tweede bijeenkomst aanwezig om de viering met de doopouders voor te bereiden. Na de doopviering organiseert het team nog een bijeenkomst met de doopouders.

    12. Gebedsgroep

    Een groep binnen de gemeente komt een keer per maand bij elkaar om te bidden voor (het werk van) de geloofsgemeenschap en voor concrete mensen voor wie voorbede wordt gevraagd. Iedereen kan namen aan hen doorgeven. Er is een aanspreekpunt van deze groep, bij wie men ook suggesties voor voorbeden bekend kan maken. Deze persoon hoeft geen deel uit te maken van de Taakgroep Pastoraat. Wanneer nodig vindt overleg plaats met een lid van het Pastoraal Team.

    13. Team Bloemengroet

    Een team verzorgt het wegbrengen van de zondagse bloemengroet vanuit De Drie Ranken. Na afloop van de vieringen wordt de bloemengroet bij mensen thuis of in het ziekenhuis bezorgd. Pastores en de ouderling/diaken van bezoekgroepen in de tehuizen leveren de adressen aan. Binnen de groep verzorgt men het maken van een rooster en het doorgeven van de adressen aan diegene die de bloemen wegbrengt. De coördinator van deze groep hoeft geen deel uit te maken van de Taakgroep Pastoraat. Wanneer nodig vindt overleg plaats met een lid van de Pastoraal Team.

     

    De nieuwe Taakgroep Pastoraat

    De nieuwe Taakgroep Pastoraat bestaat niet meer uit alle ouderlingen en pastoraal medewerkers, maar uit de coördinatoren van de verschillende teams. Het moet nog uitgewerkt worden of deze coördinatoren ook altijd ambtsdrager moeten zijn. Twee keer per jaar komt de Taakgroep Pastoraat samen voor overleg. Dit overleg is de plek voor onderlinge afstemming van het pastoraat binnen de hele geloofsgemeenschap en het voorbereiden van nieuw beleid.

    De teams zelf functioneren zelfstandig. Voor vragen kunnen de teams altijd terecht bij de voorzitter(s) van de Taakgroep Pastoraat en bij de pastor die aan de Taakgroep is verbonden.

    In andere teams dan het Pastoraal Team worden de pastores slechts ingeschakeld indien een pastoraal bezoek nodig geacht wordt door leden van de teams. (In de woonzorgcentra Matenhof en Berghorst is ook een pastor vanuit het ouderenpastoraat van de protestantse gemeente aangesteld.) Er kan ook een beroep op de pastores worden gedaan, wanneer een van de pastores nodig is om mee te denken over de werkzaamheden van een team.

    Een van de pastores is lid van de Taakgroep Pastoraat. Indien nodig worden de andere pastores bij het overleg van de Taakgroep Pastoraat betrokken.

    Niet alle bovengenoemde teams hebben een coördinator als afgevaardigde naar de Taakgroep Pastoraat, alleen waar dat nodig is voor het functioneren. De voorzitter van de Taakgroep onderhoudt wel contact met die teams, zodat er verbondenheid is met het geheel van het pastoraat van de geloofsgemeenschap.

    1. Samenwerking tussen Taakgroep Pastoraat en Taakgroep Diaconaat

    In de ‘oude’ organisatie van het pastoraat in wijksecties en teams rond de woonzorgcentra en het verpleeghuis is er samenwerking tussen de Taakgroepen Pastoraat en Diaconaat. In de nieuwe organisatie wordt helder aangegeven in welke teams er sprake is van samenwerking.

    Het bezoekwerk van ouderen en gemeenteleden in tehuizen valt voortaan alleen onder de Taakgroep Pastoraat en niet langer onder de Taakgroep Diaconie.

    Hoe het Huis van Aandacht er uit zal zien, moet (organisatorisch) grotendeels nog vorm krijgen. Dit is gedacht als een samenwerkingsverband van pastoraat en diaconaat. Het gaat om aandacht en omzien naar elkaar in het kerkcentrum. Op dit moment krijgt het vorm bij het koffiedrinken na de vieringen, bij onderlinge aandacht rondom activiteiten, in de aanwezigheid van pastores in de kerk in de ochtenden en het bredere Open Huis de druif op dinsdagmorgen.

    Organisatorisch valt het Open Huis de druif onder de Taakgroep Diaconie. Op dit vlak wordt onderling naar afstemming gezocht vanuit pastoraat en diaconaat.

    Verder is er regelmatig overleg tussen het Pastoraal Team en het Diaconaal Team (het team dat diaconale hulpverlening verzorgt, zie hieronder uitgewerkt). Hierbij gaat het om afstemming over zorg die aan mensen gegeven wordt en om gezamenlijke toerusting. Zie verder ook de bijlage voor het organogram van de samenwerking.

    1. Naar een nieuwe organisatie van de Taakgroep Diaconaat

    Het toewerken naar een nieuwe organisatie is bij de Taakgroep Diaconaat heel anders verlopen dan bij de Taakgroep Pastoraat. In een tweetal bijeenkomsten en een bezinningsdag is gesproken over de toekomst van het diaconaat.

    Daarbij zijn belangrijke factoren:

    maatschappelijk:

    –  verandering in het domein van de sociale zekerheid (afbouw van de verworvenheden van de
    verzorgingsstaat, meer nadruk op het nemen van de eigen verantwoordelijkheid van de burger)

    – introductie van de Wet maatschappelijke ondersteuning (WMO)

    kerkelijk / in de geloofgemeenschap:

    – afname van de omvang van de Taakgroep Diaconaat

    – verandering van de organisatie van het pastoraat (en dus ook diaconaat) via wijksecties

    Beleidsbesluiten

    Er is binnen de Taakgroep Diaconaat indringend gesproken en gezocht naar wat de speerpunten voor het diaconale werk vanuit de geloofsgemeenschap (in samenwerking met de rooms-katholieke diaconie) zouden moeten zijn in deze tijd (en wat taken zijn van een centrale of Kerk in Actie landelijk).

    – Als belangrijkste doelgroepen zijn gekozen: mensen met financiële problemen, mensen die eenzaam zijn, mantelzorgers, mensen met een (lichamelijke) beperking en kwetsbare ouderen.

    – De laatste jaren komen er meer hulpvragen richting de kerk. Dit komt enerzijds voort uit de actei Vakantiegeld Samen Delen, waardoor mensen met een krappe beurs de kerk beter weten te vinden en anderzijds uit de aanhoudende economische crisis. Om op een goede manier op deze hulpvragen van diaconale aard in te kunnen gaan, zal een Diaconaal Team gevormd worden met diakenen die getraind zijn om met hulpverleningsvragen om te gaan. Zij kunnen waar nodig en wenselijk ook mensen doorverwijzen om de juiste hulp te krijgen.

    Er is ook gesproken over wat taken waarmee de Taakgroep Diaconie mee stopt.

    – Zo is besloten dat in de nieuwe organisatie van pastoraat en diaconaat het gewone bezoekwerk van ouderen en mensen in tehuizen voortaan alleen onder de Taakgroep Pastoraat valt.

    – Ook is besloten dat er een nieuw beleid moet komen wat betreft het geven van attenties vanuit de diaconie. De huidige opzet is te intensief wat betreft inzet van tijd en geld en het is niet altijd diaconaal van aard.

    Grote lijnen van de organisatie van de Taakgroep Diaconaat

    In deze alinea worden de grote lijnen geschetst van de nieuwe opzet van het diaconale werk om dit vervolgens kort weer te  geven, geformuleerd als doelgroepen.

    – Er komt een Diaconaal Team, dat beschikbaar is voor hulpverlening.

    – De andere taken en projecten van het diaconaat worden georganiseerd door teams, die zelfstandig opereren.

    – Deze teams kunnen – net als bij het pastoraat – uit vrijwilligers bestaan, waarvan er één de coördinator is, die deel uitmaakt van de Taakgroep Diaconaat. Dat is een belangrijke omslag die gemaakt kan en moet worden. De diaconie heeft als taak de gemeente toe te rusten tot diaconaat en hoeft niet al het diaconale werk zelf uit te voeren.

    – De coördinatoren van de verschillende teams komen twee keer per jaar samen in een overleg van de Taakgroep Diaconaat. Dit overleg is de plek voor onderlinge afstemming van het diaconaat binnen en vanuit de hele geloofsgemeenschap (en het voorbereiden van nieuw beleid). De teams zelf functioneren zelfstandig. Altijd kunnen teams voor vragen terecht bij de voorzitter(s) van de taakgroep en de pastor die aan de taakgroep is verbonden.

    – De taak van het moderamen is vooral om contact onderhouden met de diverse teams en anderen die diaconale werkzaamheden uitvoeren en te zorgen voor de nodige inhoudelijke afstemming binnen de Taakgroep Diaconaat.

    – Geconstateerd wordt dat momenteel het jeugddiaconaat – diaconaat door en voor jongeren – minder gerichte aandacht heeft. Het is de bedoeling dat dit in de toekomst weer meer aandacht gaat krijgen. Hiervoor is inzet van vrijwilligers nodig.

    1. Inhoudelijk voorstel voor de nieuwe Diaconale organisatie

    De contouren van de nieuwe organisatie van de Taakgroep Diaconaat, geformuleerd volgens teams rondom doelgroepen en taken.

     

    Hulpverleningen (Binnenlands Diaconaat)

    1. Diaconaal Team

    Een team van 3 diakenen dat beschikbaar is om in te gaan op hulpvragen.

    In eerste instantie biedt men een luisterend oor. Vervolgens wordt bezien of en welke instanties er ingeschakeld kunnen/moeten worden.  Men neemt de “vrager” als het ware bij de hand. De geloofsgemeenschap dient pas in allerlaatste instantie zelf dingen op bijvoorbeeld financieel gebied te regelen. Uitgangspunt is geldelijke kwesties in eerste instantie door te verwijzen naar  de officiële (gemeentelijke) instanties.  Bij een minder acuut probleem is het misschien mogelijk om het probleem binnen de eigen geloofsgemeenschap op te lossen, bijvoorbeeld via omzien naar elkaar.  
    Als diaken dient men goede kennis te hebben van de zogenaamde. sociale kaart, dat wil zeggen welke instanties bestaan er en wat zijn de (on)mogelijkheden van deze instanties. Deze sociale kaart wordt door de diaconie gemaakt. Er is bijvoorbeeld een sociaal team in de gemeente Apeldoorn dat alles coördineert bij een crisis in gezinnen.

    2. Team Ontmoetingsplekken (Woonservicegebied) in de Maten

    Een of twee diakenen die verbonden zijn met het woonservicegebied / de ontmoetingsplekken in De Maten, waarin een loket is voor mensen met hulpvragen. Dit is een samenwerkingsverband met andere maatschappelijke organisaties.

     

    Praktische hulp en aandacht (Gemeentediaconaat en Binnenlands diaconaat)

    4. Team Omzien naar elkaar (oecumenisch)

    Tijdelijke hulp (het gaat om lichtere activiteiten: vervoer ziekenhuis, hulp in de tuin, het huishouden, invullen van formulieren). Voor langdurige zorg worden reguliere instanties ingeschakeld. Het gaat om een aanspreekpunt, dat er voor zorgt dat vrijwilligers ingeschakeld worden voor concrete hulp.

    5. Huis van Aandacht – Open Huis de druif

    Open Huis de druif, reparatie café, laagdrempelig omzien naar elkaar. Hieronder kan ook worden gedacht het geven van attenties als vorm van aandacht.

     

    Diaconale acties voor mensen met een krappe beurs (Binnenlands Diaconaat Apeldoorn):

    6. Team Vakantiegeld Samen Delen (oecumenisch)

    Jaarlijkse actie met twee doelen: 1) bewustwording van de grote verschillen in inkomsten in de samenleving en 2) concrete solidariteit doordat mensen die het goed hebben een deel van het vakantiegeld afstaan aan minder draagkrachtigen. Aan dit team is 1 diaken verbonden. Vanwege de omvang van deze actie en de impact op het diaconale werk zou er een tweede diaken aan verbonden moeten zijn.

    Vanuit dit team is contact met de coördinator (diaken) van vakantiemogelijkheden, die landelijk door de PKN worden aangeboden.

    7. Team Kerstactie

    Verzorgen van kerstgiften en kerstpakketten voor minder bedeelden.

     

    Diaconaal project (Werelddiaconaat en Binnenlands diaconaat)

    8. Diaconaal Project (oecumenisch)

    Het jaarlijks aandragen van een diaconaal project in binnen- of buitenland. Vervolgens wordt het project onder de aandacht gebracht van gemeenteleden door middel van publicatie en het bestemmen van de opbrengst van collectes.

     

    Verder

    Verder zijn er nog heel wat taken en aandachtsvelden, die mogelijk niet een eigen team nodig hebben binnen de Taakgroep Diaconie. Wel onderhoudt het moderamen van de diaconie met vrijwilligers hierover contact. Het gaat om Bewust Leven, jeugddiaconaat, ZWO, handtekeningenactie Amnesty, 55+ maaltijden, De Maten in Geuren en Kleuren, Auto-ophaaldienst, Voedselbank en contact met bewoners sociowoningen/Schuylenburg.

    Daarnaast zijn er nog taken die het geheel van de diaconie aangaan zoals het dienstdoen in vieringen rond collecte en Maaltijd van de Heer. Verder is een gezamenlijke taak de voortdurende bezinning op eigentijds diaconaat, betrekken van gemeenteleden bij het diaconaat.

    Tot slot zijn er nog vergaderingen, waarnaar enkele diakenen worden afgevaardigd (KK, College van Diakenen, evt. classis).

    en met alle andere diaconale taken die worden uitgevoerd (zie hierboven).

    1. Invoering van de nieuwe organisatie

    Belangrijk is een goede PR en communicatie na goedkeuring door de kleine Kerkenraad.

    Door een goede PR en communicatie kunnen mensen geënthousiasmeerd worden om in de nieuwe organisatie een taak uit te gaan voeren die bij hen past. Bij de invoering is het belangrijk dat de mensen die in de oude organisatie een bepaalde taak binnen de geloofsgemeenschap verrichten, weer een taak in de nieuwe organisatie op zich willen nemen. Dit is belangrijk omdat er graag gebruik wordt gemaakt van de ervaring, kennis en betrokkenheid die men nu heeft. In verband met de binding tussen “bezoeker” en “bezochte” “tekent” een bezoeker in principe voor 2 jaar of langer (per jaar te verlengen). Als men wil stoppen, dan is het prettig als dit minimaal 3 maanden voor die tijd wordt aangegeven.

    Het is belangrijk om als eerste coördinatoren voor de verschillende teams te vinden, die op zijn/haar beurt weer mensen gaan werven voor hun team.
    Het voordeel van de nieuwe organisatie is dat er voor elk wat wils is. Ben je nu pastoraal ouderling, dan kun je deze taak in de nieuwe organisatie blijven vervullen. Is men contactpersoon maar het hart ligt bij de oudere, dan kun je lid worden van het Bezoekteam Ouderen.

    Wil je graag een bloemetje brengen bij jubilea, dan kun je aansluiten bij het Team Attenties.
    Voel je je goed thuis in je eigen buurt, dan kun je aanspreekpunt worden van je Buurtgroep.

    Bij de invoering van de nieuwe organisatie is er een belangrijke taak weggelegd voor de Taakgroep Pastoraat en de Taakgroep Diaconaat. Beide taakgroepen moeten actief aan de gang met het “vullen” van de diverse teams.

    Daarnaast is het  belangrijk dat er een apart team met de bewaking van de  invoering wordt belast.
    Dit team is eveneens beschikbaar voor advies en assistentie.

    [1] Met ouderlingen en diakenen worden in dit document ook de pastoraal en diaconaal werkers bedoeld.